دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

چکیده امروزه به علت پدیده گرمایش زمین، فراوانی امواج گرمایی و شدت و تداوم آن، پیامدهای مخربی را در طبیعت به جای گذاشته است. هدف این مقاله شناسایی موجهای گرمایی شهرستان زابل و ویژگیهای آماری آنها مانند تداوم، شدت و فراوانی می باشد. بدین منظور داده های دمای کمینه و بیشینه روزانه ایستگاه زابل در بازه زمانی 1961 تا 2015 دریافت و سپس متوسط روزانه دما محاسبه و پایگاه داده ها در نرم افزار متلب تشکیل شد. بدین منظور از آستانه دمایی صدک 95 ام بلند مدت هر روز اقلیمی سال برای شناسایی امواج گرمایی استفاده شد. روزهایی که حداقل 3 روز یا بیشتر دمای متوسط روزانه آن از صدک 95 آن بیشتر بود موج گرمایی تلقی شد. نتایج تجزیه و تحلیل نشان داد در این منطقه موجهای گرمایی کم دوام رخداد بیشتری داشته و امواج گرمایی پرتداوم کمتر رخ داده است. دو موج گرمایی با دوام و ماندگاری طولانی تر مورد واکاوی آماری قرار گرفتند. ماندگارترین امواج گرمایی در منطقه در بازه زمانی، 23/5/1971 تا 30/5/1971 و 19/7/2013 تا 30/7/2013 با تداوم به ترتیب 8 و 12 روز رخ داده اند. نتایج نشان می دهد که امواج گرمایی به عنوان یکی از مخاطرات آب و هوایی در دوره آماری روند افزایشی داشته است.

چکیده امروزه افزایش میزان مصرف انرژی جهت گرمایش و سرمایش نه تنها تولیدکننده گاز­های گلخانه­ای است، بلکه تحت تأثیر تغییرات آب­وهوایی و گرمایش جهانی نیز می­باشد. در این پژوهش به واکاوی نیازهای درجه­روز گرمایشی با آستانه دمایی 18 درجه سانتیگراد پرداخته شد. داده­های مورد استفاده شامل دمای کمینه و بیشینه 16 ایستگاه­ همدید ناحیه­ی خراسان بزرگ در بازه زمانی 26 ساله(1990-2015) می­باشد که از سازمان هواشناسی کشور برداشت شده است. ابتدا پایگاه داده­ها در نرم­افزار متلب با آرایه­ی S و ابعاد(26*9496) تشکیل گردید که در آن سطرها، زمان(روز) و ستون­ها، مکان(ایستگاه­ها) هستند. از مدل رگرسیون گام به گام برای ارتباط­سنجی و از آزمون ناپارامتری من-کندال در سطح اطمینان 95 درصد برای واکاوی تغییرات زمانی درجه­روز گرمایشی استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از این است که نیاز­های درجه­روز گرمایشی کمترین ارتباط را با طول­جغرافیایی و بالاترین همبستگی مستقیم معنادار را با عرض­جغرافیایی و ارتفاع دارد. به طوری که به ازای هر 1 درجه افزایش عرض­جغرافیایی و هر 100 متر ارتفاع، نیازهای درجه­روز نیز افزوده می­شود و برعکس. به دیگر سخن، مرزبندی پهنه­های گرمایشی تغییر کرده است و بیشترین نیاز گرمایشی منطبق و محدود به ارتفاعات و مناطق کوهستانی نیمه شمالی خراسان و کمترین میزان در مناطق پست و کم ارتفاع مرکزی و جنوبی ناحیه می­شود. همچنین روند درجه­روز گرمایشی در دوره­ی سرد سال و به ویژه در ماه­های اکتبر، فوریه، مارس کاهش معناداری یافته است. این نتایج گویای گرم­تر شدن هوا نسبت به میانگین دما در مناطق سردسیر و شمال­شرق خراسان بزرگ و به تبع آن استفاده بیشتر از وسایل سرمازا است که مصرف انرژی بیشتر جهت خنک­سازی محیط و آسایش اقلیمی انسان را می­طلبد.