دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

چکیده منطقه شمال‌غرب ایران به ‌عنوان قطب اصلی کشاورزی کشور، بالاترین فراوانی وقوع تگرگ و بیشترین خسارت ناشی از آن را تجربه می‌کند. پژوهش حاضر با هدف انتخاب توزیع احتمال برازش ‌یافته به داده‌های روزهای همراه با تگرگ و به ‌منظور برنامه‌ریزی جهت کاهش آسیب‌پذیری ناشی از این پدیده انجام شد. بر اساس آزمون‌های نیکویی برازش، به ‌جز توزیع‌های برنولی و فوق ‌هندسی، سایر توزیع‌های گسسته شامل پواسون، دوجمله‌ای منفی، یکنواخت گسسته، هندسی و دوجمله‌ایی، توانستند الگوی فراوانی مشاهدات را با درجات متفاوتی از دقت بازنمایی کنند. آزمون نیکویی برازش مؤید برتری معنادار توزیع پواسون با سطح اطمینان ۹۹ درصد است. ایستگاه مریوان که بیشترین فراوانی بارش تگرگ را در کل منطقه داراست، بالاترین احتمال وقوع این پدیده را نشان می‌دهد. پس از توزیع پواسون، مدل دوجمله‌ای منفی به‌ عنوان دومین برازش کارآمد معرفی می‌گردد. این یافته‌ها مبنایی آماری معتبر برای طراحی راهکارهای مدیریت ریسک و کاهش خسارات ناشی از تگرگ در منطقه شمال‌غرب فراهم می‌آورد.

چکیده شناسایی مناطق مستعد بارش تگرگ و اطلاع دقیق از زمان وقوع آن در تعیین خسارات وارده بر زندگی موجودات زنده، می‌تواند اهمیت فوق العاده‌ای داشته باشد. در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن نقش عوامل سطحی و جوی شمال غرب کشور، این پدیده را با روش‌های آماری و سینوپتیکی، توأمان مورد ارزیابی قرار داده تا امکان پیش‌بینی وکنترل آن مطمئن‌تر باشد. جهت چنین تحلیلی، با استفاده از نرم افزارهای Excel، Spss و Gis فراوانی وقوع کدهای بارش تگرگ (27، 90-87، 93، 94، 96 و 99) از 100 کد گروه هفتمِ (ww هوای حاضر) 25 ایستگاه سینوپتیکی منطقه، مورد تجزیه و تحلیل آماری قرارگرفت و نقشه نتایج آن تهیه گشت. سپس بر اساس داده‌های مرکز Ncep/Ncar نقشه‌های همدیدی تراز دریا، 850، 700 و 500 هکتوپاسکالِ وزش سرد، وزش رطوبتی، اُمگا، چرخندگی و جبهه‌زایی روزهای منتخب در محیط نرم افزاری Grads ترسیم شد. نتایج تحقیق نشان داد که در حداکثر بودن فراوانی وقوع پدیده جنوب غرب، جنوب و مرکز منطقه علاوه بر عوامل محلی چون توپوگرافی آن‌ها، محل ورود سیستم‌های بارش‌زای بادهای غربی نیز نقش مؤثری داشته است. همچنین قرارگیری سردچال‌های بادهای غربی همراه با هوای بسیار سرد عرض‌های شمالی، رطوبت دریای مدیترانه و سیاه بر روی منطقه، صعود توده هوای سطح زمین و اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (با فرارفت‌های هوای گرم و مرطوب) و ترازهای بالا (با جبهه‌های سرد) منجر گشته که بیش‌ترین فراوانی وقوع تگرگ در ماه مارس تا می با اوج بارش در آوریل باشد.

چکیده تغییرات دمایی در بستر پدیدۀ تغییر اقلیم از مسایل و چالش‌های پیش‌روی جوامع کنونی است. بررسی و ارزیابی میزان روند تغییرات دمایی در مقیاس جهانی، منطقه­ا­ی و محلی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. مدل­های گردش عمومی جو از جمله ابزارشبیه سازی و ارزیابی شرایط اقلیمی - دمایی آینده تحت سناریوهای مختلف به‌شمار می‌آیند. یکی از مباحث اصلی در کاربرد این مدل­ها، تفکیک مکانی آن­هاست. این مساله با کمک شگرد ریزمقیاس نمایی قابل بررسی و تا حدود زیادی قابل حل است. یکی از این ابزارها ریز مقیاس نمایی آماری (SDSM) است که با استفاده از شگرد رگرسیون خطی چند متغیره است. در پژوهش حاضر با استفاده از SDSM خروجی مدل تغییر اقلیم canESM2 در منطقه ایستگاه‌های مورد مطالعه (یزد و شیراز ) و با در نظر گرفتن سناریو RCP 8.5 برای دوره­های آینده­ی 2048- 2019، 2078- 2049 و 2099- 2079 تغییرات دمایی مورد بررسی قرار گرفت. مشاهدات روزانه میانگین بیشینۀ دما برای دوره پایه­ی 2005- 1976 به عنوان ورودی وارد مدل شده است. نتایج خروجی مدل ریزمقیاس نشان ­داد که در دوره­های آینده و بر اساس سناریو مورد بررسی، میانگین بیشینۀ دما افزایش خواهد یافت. این افزایش در هر دو دوره اول با گام 30 ساله و در دوره آخر با گام 20 ساله، نسبت به دوره­ی قبل تقریباً 1 درجه سلسیوس بیش­تر خواهد شد. در دوره سوم (2108- 2079) بیش­ترین افزایش نسبت به دوره­ی پایه مورد انتظار است. بالاترین نرخ افزایش فصلی مربوط به فصل تابستان و پس از آن پاییز است. در این میان در ایستگاه‌های شیراز و یزد ماه جولای رتبه نخست را داراست. ماه­های ژوئن و اوت به شکل مشترک در جایگاه بعدی قرار دارند.

چکیده پدیده تگرگ از مهم‌ترین مخاطره‌ی طبیعی است، که هر ساله با صدمات وارده به محصولات کشاورزی باعث ناپایداری فعالیت‌های کشت و کار شده است. بنابراین بررسی جامع در توزیع زمانی– مکانی و شرایط همدیدی این پدیده‌ی مخرب برای پایداری کشاورزی، هدف تحقیق حاضر می‌باشد. برای این منظور از داده‌های آماری 18 ساله، 25 ایستگاه سینوپتیکی منطقه (2009-1992) در فصل رشد گیاه (ماه‌های آوریل تا سپتامبر) استفاده و با انتخاب 10 نمونه از بارش‌های شدید تگرگ و نیز داده‌های مرکز NCEP/NCAR نقشه‌های همدیدی تراز دریا، 850 و 500 هکتوپاسکالِ وزش سرد، وزش رطوبتی، اُمگا، چرخندگی و جبهه‌زایی در محیط نرم افزار Grads ترسیم شده است. در حداکثر بودن فراوانی وقوع در نواحی جنوب غرب، جنوب و مرکز منطقه علاوه بر عوامل محلی چون توپوگرافی آن‌ها (با ارتفاع زیاد از سطح دریا)، محل ورود سیستم‌های بارش‌زا مانند بادهای غربی نقش مؤثری داشته است. قرارگیری فرودهای عمیق ناشی از فعالیت‌های بادهای غربیِ دارای هوای بسیار سرد عرض‌های شمالی، رطوبت دریای مدیترانه و سیاه بر روی منطقه، اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (ناشی از فرارفت‌های هوای گرم و مرطوب در سطح زمین) و ترازهای بالا (همراه با جبهه‌های سرد) و صعود توده هوای سطح زمین منجر گشته که بیش‌ترین فراوانی وقوع تگرگ در فصل بهار با اوج بارش در آوریل باشد.