دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

چکیده منطقه شمال‌غرب ایران به ‌عنوان قطب اصلی کشاورزی کشور، بالاترین فراوانی وقوع تگرگ و بیشترین خسارت ناشی از آن را تجربه می‌کند. پژوهش حاضر با هدف انتخاب توزیع احتمال برازش ‌یافته به داده‌های روزهای همراه با تگرگ و به ‌منظور برنامه‌ریزی جهت کاهش آسیب‌پذیری ناشی از این پدیده انجام شد. بر اساس آزمون‌های نیکویی برازش، به ‌جز توزیع‌های برنولی و فوق ‌هندسی، سایر توزیع‌های گسسته شامل پواسون، دوجمله‌ای منفی، یکنواخت گسسته، هندسی و دوجمله‌ایی، توانستند الگوی فراوانی مشاهدات را با درجات متفاوتی از دقت بازنمایی کنند. آزمون نیکویی برازش مؤید برتری معنادار توزیع پواسون با سطح اطمینان ۹۹ درصد است. ایستگاه مریوان که بیشترین فراوانی بارش تگرگ را در کل منطقه داراست، بالاترین احتمال وقوع این پدیده را نشان می‌دهد. پس از توزیع پواسون، مدل دوجمله‌ای منفی به‌ عنوان دومین برازش کارآمد معرفی می‌گردد. این یافته‌ها مبنایی آماری معتبر برای طراحی راهکارهای مدیریت ریسک و کاهش خسارات ناشی از تگرگ در منطقه شمال‌غرب فراهم می‌آورد.

چکیده صنعت گردشگری به دلیل چند بعدی بودن از بخش‌های زیادی تأثیر می‌پذیرد. مهم‌ترین بخشی که نقش مؤثری در توسعه و پایداری این صنعت دارد اقلیم و بخصوص عنصر دما است. هدف پژوهش حاضر بررسی میزان تغییرات مربوط به میانگین و روند دو متغیر دمایی حداقل و حداکثر و تاثیر آن بر گردشگری در منطقه کوهستانی شمالغرب ایران می‌باشد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش به شیوه‌ی توصیفی - تحلیلی می‌باشد. آمار مورد استفاده از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردیده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش رگرسیون خطی در محیط نرم افزار مطلب انجام شده است. نقشه‌های مربوط به تغییرات روند و میانگین دما با استفاده از نرم افزار Surfer تهیه شده که روند تغییرات دما در مناطق رنگی معنی‌دار است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان دهنده‌ی میزان تغییرات میانگین و روندهای دو متغیر دمایی حداکثر و حداقل در همه‌ی بخش‌های منطقه مورد مطالعه است. ماه‌های ژوئن، ژوئیه و اوت بیشترین مقادیر مثبت مربوط به تغییرات روند را دارند همچنین در ماه‌های ژانویه، فوریه و مارس در برخی نواحی دارای روند معنادار، تغییرات روند افزایشی است، در واقع این تغییرات نشان دهنده‌ی افزایش طول فصل گردشگری گرم و کاهش فصل گردشگری سرد در این مناطق است. به طور کلی الگوی معناداری روند یکنواخت نیست. به نظر می‌رسد آهنگ تغییر روند دما در مناطق مرتفع و کم ارتفاع با هم متفاوت است و این منطقه بدلیل شرایط کلی دمایی و نیز شرایط محیطی متفاوت از جمله توپوگرافی، الگوی متفاوتی از روند را نشان می‌دهد.

چکیده شناسایی مناطق مستعد بارش تگرگ و اطلاع دقیق از زمان وقوع آن در تعیین خسارات وارده بر زندگی موجودات زنده، می‌تواند اهمیت فوق العاده‌ای داشته باشد. در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن نقش عوامل سطحی و جوی شمال غرب کشور، این پدیده را با روش‌های آماری و سینوپتیکی، توأمان مورد ارزیابی قرار داده تا امکان پیش‌بینی وکنترل آن مطمئن‌تر باشد. جهت چنین تحلیلی، با استفاده از نرم افزارهای Excel، Spss و Gis فراوانی وقوع کدهای بارش تگرگ (27، 90-87، 93، 94، 96 و 99) از 100 کد گروه هفتمِ (ww هوای حاضر) 25 ایستگاه سینوپتیکی منطقه، مورد تجزیه و تحلیل آماری قرارگرفت و نقشه نتایج آن تهیه گشت. سپس بر اساس داده‌های مرکز Ncep/Ncar نقشه‌های همدیدی تراز دریا، 850، 700 و 500 هکتوپاسکالِ وزش سرد، وزش رطوبتی، اُمگا، چرخندگی و جبهه‌زایی روزهای منتخب در محیط نرم افزاری Grads ترسیم شد. نتایج تحقیق نشان داد که در حداکثر بودن فراوانی وقوع پدیده جنوب غرب، جنوب و مرکز منطقه علاوه بر عوامل محلی چون توپوگرافی آن‌ها، محل ورود سیستم‌های بارش‌زای بادهای غربی نیز نقش مؤثری داشته است. همچنین قرارگیری سردچال‌های بادهای غربی همراه با هوای بسیار سرد عرض‌های شمالی، رطوبت دریای مدیترانه و سیاه بر روی منطقه، صعود توده هوای سطح زمین و اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (با فرارفت‌های هوای گرم و مرطوب) و ترازهای بالا (با جبهه‌های سرد) منجر گشته که بیش‌ترین فراوانی وقوع تگرگ در ماه مارس تا می با اوج بارش در آوریل باشد.

چکیده پدیده تگرگ از مهم‌ترین مخاطره‌ی طبیعی است، که هر ساله با صدمات وارده به محصولات کشاورزی باعث ناپایداری فعالیت‌های کشت و کار شده است. بنابراین بررسی جامع در توزیع زمانی– مکانی و شرایط همدیدی این پدیده‌ی مخرب برای پایداری کشاورزی، هدف تحقیق حاضر می‌باشد. برای این منظور از داده‌های آماری 18 ساله، 25 ایستگاه سینوپتیکی منطقه (2009-1992) در فصل رشد گیاه (ماه‌های آوریل تا سپتامبر) استفاده و با انتخاب 10 نمونه از بارش‌های شدید تگرگ و نیز داده‌های مرکز NCEP/NCAR نقشه‌های همدیدی تراز دریا، 850 و 500 هکتوپاسکالِ وزش سرد، وزش رطوبتی، اُمگا، چرخندگی و جبهه‌زایی در محیط نرم افزار Grads ترسیم شده است. در حداکثر بودن فراوانی وقوع در نواحی جنوب غرب، جنوب و مرکز منطقه علاوه بر عوامل محلی چون توپوگرافی آن‌ها (با ارتفاع زیاد از سطح دریا)، محل ورود سیستم‌های بارش‌زا مانند بادهای غربی نقش مؤثری داشته است. قرارگیری فرودهای عمیق ناشی از فعالیت‌های بادهای غربیِ دارای هوای بسیار سرد عرض‌های شمالی، رطوبت دریای مدیترانه و سیاه بر روی منطقه، اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (ناشی از فرارفت‌های هوای گرم و مرطوب در سطح زمین) و ترازهای بالا (همراه با جبهه‌های سرد) و صعود توده هوای سطح زمین منجر گشته که بیش‌ترین فراوانی وقوع تگرگ در فصل بهار با اوج بارش در آوریل باشد.

چکیده در پژوهش حاضر روند تغییرات دمای متوسط روزانه 64 ایستگاه سینوپتیک در منطقه شمال غرب ایران، با طول دوره آماری 32 سال (1985 تا 2016) با استفاده از روش رگرسیون مورد بررسی قرارگرفت. نتایج به ‌دست‌آمده نشان‌دهنده‌ی روند مثبت و صعودی دمای میانگین در بخش‌هایی از محدوده مورد مطالعه است. روند منفی میانگین دما نیز در ماه‌های ژانویه، فوریه، مارس، اکتبر، نوامبر و دسامبر مشاهده می‌شود. به طور کلی ماه مارس بیشترین سطح دارای روند معنی دار را دارد. در فصل زمستان بخش‌هایی از شمال و شرق محدوده مورد مطالعه بیشترین مقادیر مربوط به روند مثبت دما را نشان می‌دهند. در فصل بهار نواحی جنوبی استان آذربایجان غربی و بخش‌هایی از شمال استان کردستان نسبت به سایر نواحی اعداد بزرگتری از روند مثبت دارند. در فصل تابستان فقط در ماه سپتامبر مقادیر منفی مشاهده می گردد. در ماه‌ های ژوئیه و اوت بخش‌هایی از غرب و مرکز استان آذربایجان غربی روند مثبت و افزایشی دارند. در فصل پاییز و ماه های نوامبر و دسامبر بخش‌هایی از آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و کردستان مقادیر منفی متفاوتی با سایر نواحی دارد.