فضامندی خشک شدن دریاچه ارومیه و استراتژی های عبور از بحران
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 22 مهر 1404
آکبر سلطانزاده، عیس ی پیری، حسین حمدی
چکیده تغییرات در منابع آبی و به دنبال آن ساختار اکوسیستمها، میتواند در جوامع انسانی اثر نامطلوبی داشته باشد. این آثار میتواند در مسائل امنیتی، تأمین نیازهای اساسی و روابط اجتماعی و فرهنگی بروز کند. در این زمینه، خشک شدن دریاچه ارمیه اثرات زیانباری بر ساختار اقتصادی و اجتماعی و محیطی و سیاسی-مدیریتی کشور خواهد داشت.
مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی بدنبال تبیین فضایی پیامدهای خشک شدن دریاچه ارومیه و راهبردهای احیاء دریاچه است. گردآوری دادهها بصورت مطالعات پیمایشی و کتابخانهای انجام شد. جامعه آماری تحقیق در قالب پنل نخبگان شامل 60 نفر(30 متخصص و 30 مسئول اجرایی) است، که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. برای تحلیل دادهها از رویکرد اثرات متقابل ساختاری با نرمافزار Mic Mac و رویکرد اثرات متقابل تعاملی با نرمافزار Scenario Wizard استفاده شد.
یافتههای تحقیق نشان داد که طبق خروجی رویکرد اثرات متقابل ساختاری متغیرهای کاهش منابع آب و خاک، شکل گیری اختلافات قومی، رکود قیمت مسکن و زمین، کاهش فرصتهای سرمایهگذاری، کاهش تولید و درآمد، کاهش قدرت خرید مردم، آﺳﯿﺐ ﺑﻪ ﯾﮑﭙﺎرﭼﮕﯽ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻠﯽ، سهم خواهی براساس قدرت و گستردگی قومیتی و شکاف اجتماعی-سیاسی، چالش در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ کالبدی-ﻓﻀﺎیی، اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﯿﮑﺎری، ﮐﺎﻫﺶ ورود ﮔﺮدﺷﮕﺮ به عنوان پیامدهای اصلی خشک دن دریاچه ارومیه می باشد. همچنین طبق خروجی رویکرد اثرات متقابل تعاملی بمنظور احیاء دریاچه ارومیه، سازماندهی و بهبود قوانین و مقررات موجود مرتبط؛ توقف سدسازی؛ اجرای طرحهای آبخیزداری؛ تثبیت کانونهای تولید گردوغبار؛ تعیین الگوی کشت؛ ارتقای آگاهی مردم در مورد ارزشها و تهدیدات دریاچه میتواند در احیاء دریاچه ارومیه موثر واقع شود.

