دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Investigating the changes of droughts in Iran with the approach of climate change بررسی تغییرات خشکسالی‌های ایران با رویکرد تغییر اقلیم 714735 FA زهرا حجازی زاده استاد دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی بهلول علیجانی دانشگاه خوارزمی- دانشکده علوم جغرافیایی- گروه آب و هواشناسی، تهران، ایران محمد سلیقه گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-7982-2984 ساناز نادی دانشجوی دکتری دانشگاه خوارزمی Journal Article 2024 02 07 In this research, the changes in Iran's drought were studied using the rainfall data of 100 synoptic stations and the Standard Precipitation Index (SPI) for the period from 1990 to 2020. Then, the atmospheric pattern affecting the occurrence of droughts was synoptic analyzed. The results showed that the number of years with drought and its severity in the country increased during the study period. The intensity and spatial extent of drought in the winter season has increased more than in the autumn season. In the 1990s, the extent of drought was greater than drought. With the beginning of the second decade (2000-2010), the intensity and spatial extent of drought and the number of droughts have increased. This trend has continued until 2016, so that the country's most severe droughts have occurred in the last decade. The increase in the extent of drought in the winter season (January and March) is more evident during the last decade. These conditions were caused by climate changes and variations in the behavior of circulation patterns. Also, the most severe droughts in the country occur in the cold period of the year,when the subtropical high pressure (STHP) extends to 30 degrees north latitude. In this case, the conditions of stability prevail due to the absence of conditions for the ascent and passage of rain waves. In general, droughts in the country have increased during the studied period, and the spatial extent of droughts is influenced by the location of the STHP. در این پژوهش تغییرات خشکسالی ایران با استفاده از داده‌های بارش 100 ایستگاه سینوپتیک و شاخص بارش استاندارد (SPI) برای بازه زمانی 1990 تا 2020 مطالعه شد. سپس الگوی جوی موثر بر رخداد خشکسالی‌ها تحلیل همدیدی شد. نتایج نشان داد که تعداد سال‌های همراه با خشکسالی‌ و شدت آن در کشور طی دوره مورد مطالعه افزایش یافته است. شدت و گستره مکانی خشکسالی در فصل زمستان بیشتر از فصل پاییز افزایش بوده است. در دهه 90 گستره ترسالی بیشتر از خشکسالی بوده است. با شروع دهه دوم (2010-2000) شدت و گستره مکانی خشکسالی و تعداد خشکسالی‌ها افزایش یافته است. این روند تا سال 2016 تداوم داشته است بطوریکه شدیدترین خشکسالی‌های کشور طی دهه اخیر به وقوع پیوسته است. افزایش گستره خشکسالی در فصل زمستان (ماه ژانویه و مارس) طی دهه اخیر مشهودتر است. مسلما این شرایط ناشی از تغییرات آب و هوایی و تغییر در رفتار الگوهای گردشی بوده است. از لحاظ همدیدی نیز شدیدترین خشکسالی‌های کشور در دوره سرد سال زمانی رخ می‌دهد که پرفشار جنب حاره تا عرض 30 درجه شمالی گسترش یابد. در این صورت شرایط پایداری به دلیل عدم شرایط صعود و عبور امواج بارشی حاکم می‌شود. به طور کلی خشکسالی‌های کشور طی دوره مورد مطالعه افزایش یافته است و گستره مکانی خشکسالی‌ها تحت تاثیر موقعیت مکانی پرفشار جنب حاره‌ای قرار دارد. https://cccd.znu.ac.ir/article_714735_4f9685c7cc6c5bbef1b051b49f979220.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Analysing of the descriptive (statistical) characteristics of hot days on the Persian Gulf coastline تحلیل و بررسی مشخصات توصیفی (آماری) روزهای گرم فراگیر در سواحل خلیج فارس 714754 FA منصوره طاهری گروه جغرافیا، آب و هواشناسی، علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشگاه اردبیل 0009-0003-4738-6262 حسن شادمان دکترا اقلیم شناسی 0000-0003-1769-0004 Journal Article 2024 02 01 One of the climatic characteristics of temperature is the occurrence of extreme temperature, which can significantly affect biological and non-biological phenomena. This research investigated the descriptive (statistical) attributes of hot days with extreme temperatures on the Persian Gulf coastline. In this regard, the general features of temperature (average and coefficient of variation) of 12 synoptic stations of the Persian Gulf coastline (Khuzestan, Bushehr, and Bandar Abbas provinces) from 1961 to the end of 2018 were explored. In examining the general characteristics (average and coefficient of variation) of daily temperature for all 12 stations, the findings indicate that the coefficient of temperature variation decreases with the increase in average temperature. Upon closer examination of the temperature change coefficients at the discussed stations, it is evident that January exhibits the highest coefficient of temperature change while July, the hottest month, demonstrates the lowest change coefficient. Furthermore, in this study, extreme temperature for each day is defined as exceeding the average of the 75th percentile of observations at each station on the same day. Additionally, a day with extreme temperature is identified when such conditions occur in at least 50% of the stations. The area under study experiences 554 hot days, with 291 occurring in the hot season and 263 in the cold season. از ویژگی‌های اقلیمی دما، رخداد فرین‌های دمایی است که می‌تواند اثرات قابل توجهی بر عرصه‌های زیستی و غیرزیستی داشته باشد. در این پژوهش مشخصات توصیفی (آماری) روز های گرم فراگیر در سواحل خلیج فارس بررسی شده است. در این راستا ویژگی‌های عمومی دما (میانگین و ضریب تغییرات) 12 ایستگاه همدیدی سواحل خلیج فارس (استان های خوزستان، بوشهر و بندرعباس) از سال 1961 تا انتهای سال 2018 مورد بررسی قرار گرفت. در بررسی مشخصات عمومی ( میانگین و ضریب تغییرات) دمای روزانه برای هر 12 ایستگاه‌ به طور تقریبی با افزایش میانگین دما میزان ضریب تغییرات دما کاهش می‌یابد. با نگاهی دقیق‌تر به وضعیت دما - ضریب تغییرات دما همه ایستگاه‌های مورد بحث می‌‌توان دریافت که بیشینه ضریب تغییرات دما در دی ماه می‌باشد. علاوه براین تیر ماه، به‌عنوان گرم‌ترین ماه سال با ضریب تغییرات کمینه همراه بوده است. همچنین در این پژوهش دمای فرین برای هر روز دمایی تعریف شده است که بالاتر از میانگین صدک 75ام مشاهدات در هر ایستگاه و در همان روز باشد. همچنین روز توأم با دمای فرین فراگیر به روزی اطلاق شد که دمای فرین حداقل در 50 درصد ایستگاه ها رخ داده باشد. شمار روز های گرم فراگیر در محدوده مورد مطالعه 554 روز است که 291 روز آن در فصل گرم و 263 روز نیز در فصل سرد سال روی داده است. https://cccd.znu.ac.ir/article_714754_9f4914becdf6169af5722fc329dc2b70.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Trend analysis, frequency, amount and severity of rainfall input systems to the south and southwest of Iran. تحلیل روند فراوانی، میزان و شدت بارش سامانه های ورودی، به جنوب و جنوب غرب ایران. 714489 FA شاپور قاضی پور مدرس مدعو حسن لشکری عضو هیات علمی گروه جغرافیای طبیعی- دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2019 04 13 In this research, the frequency, amount and severity of precipitation of the incoming systems to south and southwest of Iran are investigated. For this purpose, the daily precipitation data of 43 stations in Hormozgan, Bushehr, Khuzestan, Ilam, Fars, Kohkiloyeh and Boyer Ahmad provinces, Four Mahal and Bakhtiari and Lorestan were received from the Meteorological Organization of the country.For this purpose, the daily rainfall data of 43 synoptic stations of the provinces, Hormozgan, Bushehr, Khuzestan, Ilam, Fars, Kohkiluyeh and Boyer Ahmad, Chahar Mahal and Bakhtiari and Lorestan were obtained from the Meteorological Organization of the country.After the preparation of the data received and the choice of the statistical base, the initial data set and table, based on the desired index (1 mm rainfall occurrence and more, 50 percent of the station, to the condition that at least 1 in 5 mm rainfall station occurred).The Frequency of systems (annual, monthly, and sustained), annual average rainfall, and annual average rainfall of annual systems were extracted and identified;The annual frequency of systems and the average annual rainfall during the period,The monthly frequency of systems in January, March, December, April and February,The frequency of the system is 1 to 4 days and the average annual precipitation annual systems, is decreasing. But the high frequency of the November and 5-day system is incremental.In general, the frequency of systems and the amount of precipitation in the studied area is decreasing. However, the rainfall intensity of the systems is not specific, but overall it has a decreasing trend. در پژوهش حاضر روند فراوانی، میزان و شدت بارش سامانه های ورودی به جنوب و جنوب غرب ایران بررسی می گردد.برای این منظور، داده های بارش روزانه43 ایستگاه سینوپتیک استان های؛ هرمزگان، بوشهر، خوزستان، ایلام، فارس، کهکیلویه و بویر احمد، چهار محال و بختیاری و لرستان، از سازمان هواشناسی کشور دریافت گردید. پس از آماده سازی داده های دریافتی و انتخاب پایه آماری مشترک، جدول اولیه داده تنظیم و براساس شاخص مورد نظر(وقوع بارش 1 میلی متر و بیشتر، در50 درصد ایستگاه ها، به شرط اینکه، حداقل در 1 ایستگاه بارش 5 میلی متر رخ داده باشد)، فراوانی سامانه ها(سالانه، ماهانه و دوره تدوام)، متوسط سالانه بارش و معدل سالانه بارش سامانه های سالانه، استخراج و مشخص گردید؛ روند فراوانی سالانه سامانه ها و متوسط سالانه بارش طی دوره، روند فراوانی ماهانه سامانه ها در ژانویه، مارس، دسامبر، آوریل و فوریه، روند فراونی سامانه های 1 تا 4 روزه و معدل بارش سامانه های سالانه کاهشی است. اما روند فراوانی سامانه های نوامبر و 5 روزه، افزایشی است. بطور کلی، روند فراوانی سامانه ها و میزان بارش در منطقه مورد مطالعه، کاهشی است.اما روند شدت بارش سامانه ها دارای نظم خاصی نیست، ولی در کل دارای روند کاهشی است. https://cccd.znu.ac.ir/article_714489_0e2d056cf094df7c3d612ed0159848ae.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Investigation Spatiotemporal Frequency of Local and Trans-Local Dust Phenomenon Case Study: Khuzestan Province بررسی فراوانی مکانی و زمانی پدیده گرد و غبار محلی و فرا محلی مطالعه موردی: استان خوزستان 714737 FA مصیب مقبلی دامنه گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-1263-3521 Journal Article 2022 11 29 The phenomenon of dust is one of the important climate hazards in arid and semi-arid regions of the world, which causes human and financial losses. In recent decades, due to the mismanagement of water resources in Iran, dust has increased in some areas and has affected many cities and villages. One of the regions that is most affected by this harmful phenomenon is Khuzestan province. This study examines the occurrence frequency and zoning of dust. For this purpose, hourly data of dust in 15 synoptic stations of the province for the period of 2000-2016 were received from the Meteorological Organization. The frequency of dust days for each station was extracted in different seasons, and the number of dust days in the province was zoned using the method of polynomial functions of the spline model. The results showed that the frequency of trans-local and local dust in Khuzestan province is 83 and 17 percent, respectively. Also, in the mentioned time frame, Safiabad station in the north of the province experienced the most trans-local dust and Bostan station in the west of the province experienced the most local dust, and the eastern and northeastern regions of the province had the least dusty days. The years 2017-2018 experienced the most trans-local dust and the years 2011-2021 experienced the most local dust. Also, the dry period and the spring season have the highest occurrence of local and trans-local dust. پدیده گرد و غبار یکی از مخاطرات اقلیمی مهم در مناطق خشک و نیمه خشک جهان می‌باشد که زیان‌های جانی و مالی برای انسان به همراه دارد. در دهه‌های اخیر به دلیل سوء مدیریت در منابع آبی کشور ایران، گرد وغبارها در برخی مناطق افزایش یافته و شهرها و روستاهای زیادی را تحت تاثیر قرار داده است. یکی از مناطقی که از این پدیده زیانبخش متاثر است استان خوزستان می‌باشد که این مطالعه به بررسی فراوانی وقوع و پهنهبندی گرد و غبارها در این استان می‌پردازد. بدین منظور داده‌های گرد و غبار در 15 ایستگاه سینوپتیک استان برای دوره 1395-1379 از سازمان هواشناسی دریافت شد. در ادامه فراوانی روزهای گرد و غبار هر ایستگاه در فصول مختلف استخراج گردید و تعداد روزهای گرد و غبار در سطح استان با روش توابع چند جمله‌ای مدل اسپیلاین پهنهبندی گردید. نتایج نشان داد فراوانی گرد و غبار فرامحلی و محلی در استان خوزستان به ترتیب 83 و 17 درصد در بازه زمانی مورد مطالعه و در ایستگاه‌های مورد نظر می‌باشد. همچنین در بازه زمانی مذکور ایستگاه صفی‌آباد در شمال استان بیشترین گرد و غبار فرامحلی و ایستگاه بستان در غرب استان بیشترین گرد و غبار محلی را تجربه کردهاند و مناطق شرقی و شمال‌شرقی استان کمترین روزهای گرد و غباری را داشتهاند. سال آبی 88-1387 بیشترین گرد وغبار فرامحلی و سال آبی 82-1381 بیشترین گرد و غبار محلی را تجربه کرده‌اند. همچنین دوره خشک و فصل بهار بیشترین فراوانی وقوع گرد و غبار فرامحلی و محلی را به خود اختصاص داده‌اند. https://cccd.znu.ac.ir/article_714737_53822f60e22f938665c5dc8b5cbc70e8.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Temporal-spatial investigation of net short wavelength solar radiation using FLDAS global model data in Iran بررسی زمانی-فضایی میزان تابش خالص طول موج کوتاه خورشیدی با استفاده از داده‏های مدل جهانی FLDAS در ایران 714738 FA مهسا کاظمی دانش آموخته اقلیم شناسی دانشگاه زنجان مسعود جلالی استادیار اقلیم شناسی گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان 0009-0006-6837-9354 کوهزاد رئیس پور استادیار اقلیم شناسی گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان 0000-0003-1508-9178 Journal Article 2023 12 24 In order to use solar energy optimally, the first step is to identify the amount of solar radiation. It is useful to use satellite data to identify the amount of solar radiation in any situation. Therefore, the aim of the current study is to investigate the time-space amount of net short wavelength solar radiation in Iran. Then, in order to check the time of the data on a monthly and seasonal scale, their graphs were drawn, and linear and polynomial regression were used to determine trends. In order to carry out this research, monthly radiation energy data in nc format was prepared from the FLDAS satellite model for the years 1982 to 2021. The result of the long-term linear trend shows that Iran has a stable trend to some extent, but its non-linear trend shows several alternating upward and downward periods. Also, for the spatial analysis of the radiation spread in Iran, zoning was done in the Arc Gis environment. The results showed that the maximum amount of radiant energy in June is 296 watts per square meter and the lowest amount is 101 watts per square meter in December. The highest coefficient of change occurred in January (6.69%) and the lowest in September (1.47%). Therefore, Iran has the same به منظور استفاده بهینه از انرژی خورشیدی اولین قدم، شناسایی مقدار تابش خورشیدی می‎باشد. استفاده از داده‏های‏ ماهواره‎ای برای شناسایی مقدار تابش خورشیدی در هر موقعیت مفید است. از این‏رو هدف پژوهش حاضر بررسی زمانی- فضایی میزان تابش خالص طول موج کوتاه خورشید در ایران می‏‏باشد. جهت انجام این پژوهش ابتدا داده‏های ماهانه‏ انرژی تابشی با فرمت nc از مدل ماهواره‏ی FLDAS برای سال‏های 1982تا2021 تهیه گردید.‏ سپس جهت بررسی زمانی داده‏ها در مقیاس ماهانه و فصلی نمودارهای آن‏ها رسم شد و برای روندیابی از رگرسیون خطی و چند جمله‏ای استفاده شد. نتیجه روند خطی در طولانی مدت نشان می‏دهد کشور ایران تا حدودی دارای روند ثابتی بوده اما روند غیر خطی آن چند دوره متناوب صعودی و نزولی را به نمایش می گذارد. همچنین برای تحلیل فضایی نحوه‏ی گسترش تابش در ایران نیز پهنه‏بندی در محیط Arc Gis انجام شد. نتایج نشان داد که بیش‏ترین میزان انرژی تابشی در ماه ژوئن 296 وات بر مترمربع و کم‏ترین مقدار آن 101 وات برمترمربع در ماه دسامبر می‏باشد. بالاترین ضریب تغییرات در ماه ژانویه (6.69 درصد) و کمترین میزان در ماه سپتامبر (1.47 درصد) رخ داده است. بنابراین کشور ایران در بلندمدت از انرژی تابشی یکسانی برخوردار است. باتوجه به عوامل تاثیر گذار، انرژی تابشی در ایران به راحتی قابل دسترس است در نتیجه می‎‏توان از پنل‏های خورشیدی به جای سوخت‏های فسیلی استفاده نمود. https://cccd.znu.ac.ir/article_714738_7f386997686568118f62bd49ed250b25.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 The role of Quaternary climatic changes in the morphology of the Northern Plains Zanjanrood نقش تحولات کواترنری در مورفولوژی دشت‌های شمالی زنجان رود 714739 FA غلامحسن جعفری گروه جغرافیا. دانشکده علم انسانی. دانشگاه زنجان. زنجان. ایران 0000-0002-8901-6855 Journal Article 2024 02 08 One of the unique features of the northern plains of the Zanjan River Basin is the existence of waterways that flow in parallel in deep valleys; the presence of smooth and low slopes around the valleys indicates that the existing landforms are not well adapted to today's geomorphological processes and conditions. Deep and water-like valleys are located on low-slope plains. The geomorphological analysis of such plains and valleys is based on field investigations (the state of watercourses, wide and glacial valleys, wandering moraines and mixed glacial sediments), the interpretation of geomorphological evidence from topographic and geological maps, along with the reconstruction of past climatic conditions. The evidences reflected in the topographic maps and field studies indicate the lack of necessary conditions for the formation of a wide alluvial fan; While the digging of deep valleys has occurred in the heart of the old contiguous alluvial deposits that have covered the entire plain. Rivers such as Sohrin, Sarmsaqlo and Qarahcherian, with a significant catchment area in mountainous areas, flow in valleys with a depth of more than 100 meters outside the mountains, and sometimes they connect to Zanjan River by maintaining the difference in initial height compared to the surrounding areas. The results indicate the dominance of tectonic, alluvial processes (formation of vast alluvial deposits), changes in the base of Zanjan Rood, glacial and fluvial processes in the transformation of the northern plains of Zanjan Rood. یکی از خصوصیات منحصربه‌فرد دشت‌های شمالی حوضه آبی زنجان رود در استان زنجان، وجود رودخانه‌هایی است که به‌موازات هم در دره‌های عمیقی جریان دارند که با توجه به وضعیت شیب، قادر به دریافت رواناب‌های سطوح اطرافشان نیستند. درهای عمیق در بین دشت‌های هموار و کم عارضه، بیان‌کننده عدم انطباق لندفرم‌ها با فرآیندهای کنونی است. تحلیل ژئومورفولوژیکی چنین دشت‌ها و دره‌هایی بر اساس بررسی‌های میدانی (وضعیت آبراهه‌ها، دره‌های آبشخور مانند و وسیع، مورن های سرگردان و رسوبات مخلوط یخچالی)، تفسیر شواهد ژئومورفولوژیکی از روی نقشه‌های توپوگرافی و زمین‌شناسی، به همراه بازسازی شرایط اقلیمی گذشته انجام‌شده است. شواهد منعکس‌شده در نقشه‌های توپوگرافی و مطالعات میدانی از نبود شرایط لازم برای شکل‌گیری مخروط‌افکنه وسیع حکایت دارد؛ درحالی‌که حفر دره‌های عمیق در دل مخروط‌افکنه های به‌هم‌پیوسته قدیمی رخ‌داده که کل دشت را پوشیده‌اند. رودخانه‌هایی مثل سهرین، سارمساقلو و قره‌چریان با وسعت حوضه آبریز قابل‌توجه در نواحی کوهستانی، در دره‌هایی با عمق بیش از صد متر در خارج از کوهستان جاری هستند و گاه با حفظ اختلاف ارتفاع اولیه نسبت به نواحی اطراف، به زنجان رود متصل می‌شوند. نتایج حاکی از حاکمیت فرایندهای تکتونیکی، آلوویالی (تشکیل مخروط‌افکنه های وسیع)، تغییر سطح اساس زنجان رود، یخچال و فلوویال در تحول دشت‌های شمالی زنجان رود است. https://cccd.znu.ac.ir/article_714739_3f34570d93bf5c1039d9b69ee7c93c26.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Climatic feasibility of wheat crop in Lorestan province امکان سنجی اقلیمی محصول گندم در استان لرستان 714740 FA سمیه طاهری علم دانشگاه زنجان 0000-0002-6360-4982 حسین عساکره هیات علمی دانشگاه زنجان Journal Article 2023 07 04 wheat is the most important crop of the country and has an important role in providing nutrition to the people,if it is possible to identify suitable areas for wheat cultivation with the climatic requirements of this product that the climate has created in the environment. More performance per unit area can be achieved. In this study, using 20-year climatic data (1377-1396),based on which the average of climatic variables 10 months of the year(October -July)in It is considered and using the parameters used in this research(average monthly minimum and maximum temperature,average monthly temperature,average total 10 months temperature, average minimum and maximum humidity,average monthly humidity, average total 10 months humidity,average monthly rainfall The average total rainfall of 10 months,number of hours of sunshine(GDD), suitable wheat cultivation sites in Lorestan province have been investigated. After analysis and data for each station by cluster analysis of suitable cultivation areas in Lorestan province were identified and classified and for each variable a map was drawn.Then by drawing a tree diagram for the data and by cutting the clustering tree,through the Euclidean distance,in relation to the favorable climatic needs for wheat cultivation,four classifications were drawn for Lorestan province.The results showed that suitable areas for wheat cultivation in terms of all climatic elements are in the second,third and fourth classes (Boroujerd,Azna,Aligudarz,Droud,Kuhdasht and parts of Khorramabad, Aleshtar, Noorabad) and weak wheat cultivation classes from in terms of rainfall and humidity,they are located on the first floor of the first floor (Poldakhtar) and the southern parts of Khorramabad. گندم مهمترین محصول زراعی کشور است و نقش مهمی در تأمین تغذیه مردم دارد اگر بتوان با نیازمندی‌های اقلیمی این محصول، مناطق مناسب کشت گندم را شناسایی کرد می‌توان به عملکرد بیشتری در واحد سطح دست یافت. در این پژوهش با استفاده از داده‌های اقلیمی 20 ساله (1377-1396) که بر این‌اساس میانگین متغیرهای اقلیمی10ماه-ازسال(مهر،آبان،آذر،دی،بهمن،اسفند،فروردین، اردیبهشت،خرداد،تیر) در نظر گرفته شده است و با استفاده از پارامترهای مورد استفاده در این پژوهش (میانگین ماهانه حداقل و حداکثر دما، میانگین ماهانه دما، میانگین کل10 ماه دما، میانگین حداقل و حداکثر رطوبت، میانگین ماهانه رطوبت، میانگین کل 10 ماه رطوبت، میانگین ماهانه بارش، میانگین کل بارش 10 ماه، تعداد ساعات آفتابی، GDD)، به بررسی مکان‌های مناسب کشت گندم در استان لرستان پرداخته شد. پس از تجزیه و تحلیل و داده‌ها (با استفاده از میان یابی و روش کریجینگ) برای هر ایستگاه به وسیله تحلیل خوشه‌ای نواحی مناسب کشت در استان لرستان شناسایی و طبقه بندی شد و برای هر متغیر اقدام به ترسیم نقشه گردید. با ترسیم نمودار درختی برای داده ها و با برش درخت خوشه بندی، از طریق فاصله اقلیدسی، در رابطه با نیازهای اقلیمی مطلوب برای کشت گندم، چهار طبقه‌بندی برای استان لرستان ترسیم شد. نتایج نشان داد که مناطق مناسب کشت گندم از نظر همه عناصر اقلیمی در طبقات دوم و سوم و چهارم (بروجرد، ازنا، الیگودرز، درود، کوهدشت و بخش‌هایی از خرم آباد، الشتر، نورآباد) قرار دارند و طبقات ضعیف کشت گندم از نظر بارش و رطوبت در طبقه اول (پلدختر) و بخش‌های جنوبی خرم آباد قرار دارند. https://cccd.znu.ac.ir/article_714740_e3f6bdc56ed1ea228e5862a79d08823d.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Investigation of changes and prediction of relative humidity of Arak station based on statistical downscaling model بررسی تغییرات و پیش‌بینی رطوبت نسبی ایستگاه اراک براساس الگوهای ریزمقیاس نمایی آماری 714741 FA بهرام شاه‌منصوری مدیر پژوهش‌سرای دانش‌آموزی شهرستان شازند عبداله فرجی دانشگاه زنجان Journal Article 2024 02 02 The city of Arak is one of the industrial centers of the country that has been facing population growth in recent decades. Increasing population as well as increasing energy consumption on the one hand and global warming on the other hand have caused changes in climatic elements such as relative humidity. In this paper, the relative humidity behavior of Arak city during the period 1961 to 2017 was investigated using Mann-Kendall statistical test and linear and nonlinear regression. The findings of this study showed that the trend of relative humidity of Arak station is different at different hours during the year and seasons. The most significant changes in the relative humidity of Arak are related to 6.5 and 9.5 hours, which has a downward trend. Using SDSM statistical downscaling model, relative humidity statistics of Arak until 2070 were predicted. The findings of this part of the study showed that the SDSM model can simulate and predict relative humidity. According to two scenarios A2 and B2, the relative humidity of Arak will decrease in the future شهر اراک یکی از مراکز صنعتی کشور است که در چند دهه اخیر با رشد جمعیت مواجه بوده است، افزایش جمعیت و نیز افزایش مصرف انرژی از یک سو و گرمایش جهانی از سوی دیگر باعث تغییرات عناصر آب و هوایی از جمله رطوبت نسبی شده است. در این نوشته رفتار رطوبت نسبی شهر اراک طی دوره‌ی 1961 تا 2017 و با استفاده از آزمون آماری مان- کندال و نیز با بکارگیری رگرسیون خطی و غیرخطی بررسی شد. یافته‌های این تحقیق نشان داد که روند رطوبت نسبی ایستگاه اراک در ساعت‌های مختلف طی سال و فصل‌ها متفاوت است، بیشترین تغییرات معنی‌دار در رطوبت نسبی شهر اراک مربوط به ساعت 5/6 و 5/9 است که روندی نزولی داشته است. با استفاده از مدل ریزمقیاس نمایی آماری SDSM آماره‌های رطوبت نسبی اراک تا سال 2070 پیش‌بینی گردید. یافته‌های این بخش از پژوهش نشان داد که مدل SDSM می‌تواند رطوبت نسبی را شبیه‌سازی و پیش‌بینی نماید. طبق دو سناریوی A2 و B2 رطوبت نسبی اراک در آینده روندی کاهشی خواهد داشت. https://cccd.znu.ac.ir/article_714741_64fa552571837f79710a385c8791286b.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Hail Precipitation Synoptical and Statistical Analysis in North west of Iran (2009-1992) تحلیل آماری و سینوپتیکی بارش تگرگِ شمال غرب ایران (2009-1992) 714742 FA زهرا حیدری منفرد دانشگاه زنجان 0009-0009-2261-2028 سیدحسین میرموسوی دانشیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان Journal Article 2024 02 01 Hail and identify areas susceptible to precise information on the time of the determination of damages on living organisms, can be extremely important. In this study by taking the role the surface and atmosphere of the North West, this phenomenon with both statistical methods and synoptic, evaluated in order to predict and control it is safer. For such an analysis, using the software Excel, Spss and Gis Hail frequency codes (27, 90-87, 93, 94, 96 and 99) of the 100 Codes about Group 7(willing weather) 25 synoptic stations, the Statistical analysis was performed and the results map was prepared. Based on the data center Ncep/ Ncar synoptic maps of sea level, 850, 700 and 500 hPa cold wind, wet wind, omega, volubility and job front and with selected software Grads were plotted . The results showed that in addition of local factors such as topography of the area, hailing systems such as west winds have been effected in the highest frequency of south west, south and center of the study area. The most frequency of hail is in March to may with peak raining in April as a result of same factors such as the activities of west winds by very cold weather,the humidity of the Mediterranean and Black sea on the region, the temperature difference between the surface of the earth and high levels associated with cold fronts and rising surface air masses. شناسایی مناطق مستعد بارش تگرگ و اطلاع دقیق از زمان وقوع آن در تعیین خسارات وارده بر زندگی موجودات زنده، می‌تواند اهمیت فوق العاده‌ای داشته باشد. در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن نقش عوامل سطحی و جوی شمال غرب کشور، این پدیده را با روش‌های آماری و سینوپتیکی، توأمان مورد ارزیابی قرار داده تا امکان پیش‌بینی وکنترل آن مطمئن‌تر باشد. جهت چنین تحلیلی، با استفاده از نرم افزارهای Excel، Spss و Gis فراوانی وقوع کدهای بارش تگرگ (27، 90-87، 93، 94، 96 و 99) از 100 کد گروه هفتمِ (ww هوای حاضر) 25 ایستگاه سینوپتیکی منطقه، مورد تجزیه و تحلیل آماری قرارگرفت و نقشه نتایج آن تهیه گشت. سپس بر اساس داده‌های مرکز Ncep/Ncar نقشه‌های همدیدی تراز دریا، 850، 700 و 500 هکتوپاسکالِ وزش سرد، وزش رطوبتی، اُمگا، چرخندگی و جبهه‌زایی روزهای منتخب در محیط نرم افزاری Grads ترسیم شد. نتایج تحقیق نشان داد که در حداکثر بودن فراوانی وقوع پدیده جنوب غرب، جنوب و مرکز منطقه علاوه بر عوامل محلی چون توپوگرافی آن‌ها، محل ورود سیستم‌های بارش‌زای بادهای غربی نیز نقش مؤثری داشته است. همچنین قرارگیری سردچال‌های بادهای غربی همراه با هوای بسیار سرد عرض‌های شمالی، رطوبت دریای مدیترانه و سیاه بر روی منطقه، صعود توده هوای سطح زمین و اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (با فرارفت‌های هوای گرم و مرطوب) و ترازهای بالا (با جبهه‌های سرد) منجر گشته که بیش‌ترین فراوانی وقوع تگرگ در ماه مارس تا می با اوج بارش در آوریل باشد. https://cccd.znu.ac.ir/article_714742_70263e9aaf757a9f00b2468e48f28ab9.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Synoptic Analysis of Dominant Weather Patterns Affecting Extreme Cold Waves in NW Iran تحلیل همدید الگوهای جوی حاکم بر امواج سرد فرین در شمال غرب ایران 714743 FA رقیه جعفری دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه ازاد اسلامی واحد اهر 0009-0002-1145-3833 کریم کریمی نیا استاد دیار اقلیم شناسی گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر Journal Article 2023 09 02 Cold temperature extremes are a natural aspect of the climate that occur annually, leading to challenges in agricultural, industrial, and economic sectors, as well as contributing to road accidents. Severe temperature drops can have undesirable effects on various aspects of life and activities for both humans and plant life conditions. The purpose of this study is to examine the synoptic patterns influencing extreme cold waves in northwestern Iran. To achieve this, daily minimum temperature data from 36 synoptic stations in the northwestern region of the country were utilized for the period between 1986 and 2017 Using the standardized cold days index with a threshold value of 1.2 to identify cold wave days, monthly counts of cold wave days were extracted for each station. Applying factor analysis to the geopotential height at the level of cold wave days, four influential patterns for the formation of extreme cold waves in northwestern Iran were identified. The results of analyzing these patterns indicate that the synoptic systems governing the cold wave events ito the advection of cold air masses from northern latitudes into this area. At the 500 hPa level, the presence of a ridge, the occurrence of a blocking pattern, or the establishment of a persistent western arm of a deep trough over northwestern Iran contributes to mid-level atmospheric convergence.strengthens dynamic subsidence and stability in the lower atmospheric levels, enhancing the advection of cold upper-level air into the region. Consequently, these factors lead to the formation of extreme cold waves in northwestern Iran. فرین های دمایی سرد یکی از جنبه های طبیعی اقلیم می باشد که همه ساله وقوع آن باعث مشکلاتی در بخش های کشاورزی، صنعتی، اقتصادی و همچنین حوادث جاده ای می شود. افت شدید دما می‌تواند اثر نامطلوبی بر جنبه های مختلف زندگی و فعالیت جاندران و همچنین شرایط زیست گیاهان بگذارد. هدف از این تحقیق، بررسی همدید الگوهای جوی موثر بر امواج سرمایی فرین در شمال غرب ایران است. بدین منظور از داده های حداقل دمای روزانه 36 ایستگاه همدید شمال غرب کشور در بازه زمانی 2017-1986 برای ماه-های ژانویه، فوریه، مارچ، آپریل، نوامبر و دسامبر استفاده شد. با استفاده از ضریب شاخص استاندارد روزهای سرد با شدت پایین‌تر از 2/1- به عنوان روزهای سرد فرین برای هر ایستگاه به صورت ماهانه استخراج شد. . نتایج همدید این الگوها نشان می‌دهد که سامانه های سینوپتیکی حاکم بر امواج سرمای فرین، حضور پرفشار سیبری، پرفشارهای مهاجر اروپایی و یا زبانه‌های آنها در سطح دریا در منطقه شمال غرب کشور که باعث ریزش هوای سرد عرضهای شمالی به سمت این منطقه می شوند. در تراز 500 هکتوپاسکال نیز وجود پشته و یا وقوع حالت بلوکینگ و یا مستقر شدن بازوی غربی ناوه عمیق بر فراز شمال غرب ایران، همگرایی در تراز میانی جو، سبب تقویت حرکات دینامیکی فرونشینی و ایستایی در ترازهای زیرین جو شده و با تقویت ریزش هوای سرد عرض‌های بالا بر روی منطقه موجب شکل گیری امواج سرمایی شمال غرب کشور می-شود. https://cccd.znu.ac.ir/article_714743_5d973c41c50c01796cce6fe2b3ff15fe.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Prediction and assessment of temperature changes in the west and southwest of Iran پیش بینی و ارزیابی تغییرات دما در غرب و جنوب غرب ایران 714744 FA زهرا تاران دانشگاه زنجان 0000-0003-4021-6220 سید حسین میرموسوی استاد اقلیم شناسی دانشگاه زنجان Journal Article 2022 10 13 Climate change in the twenty-first century is the most important challenge facing human societies. Considering the effect of temperature in each region's climate and the importance of its prediction in environmental planning, the use of general atmospheric circulation models has been widely used to assess and predict temperature variations. In this research, the prediction and evaluation of temperature changes in the west and southwest of Iran during the statistical period of 1961-1990 for the period of 2011-2100 has been discussed. For this purpose, temperature network data of 30 synoptic stations related to western and southwestern provinces of Iran have been used on a daily, monthly and annual scale. Then, by using exponential microscale model, the average temperature changes were predicted and evaluated by RCP 2.6 and RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios, then its maps are drawn by Surfer software. The results indicate an average temperature increase in all seasons. According to the annual period scenarios, the highest mean increase with a high coefficient of variation in the northern regions, including the stations of Sanandaj, Bijar, Saqez and Hamadan, has been observed. Some of the southern half of the range, such as Izeh and Koohrang, with the least variability, will experience the slightest increase in average temperatures. تغییر اقلیم در قرن بیست و یکم مهمترین چالش پیش روی جوامع بشری است. با توجه به تاثیر دما در شرایط اقلیمی هر منطقه و اهمیت پیش بینی آن در برنامه ریزی های محیطی، استفاده از مدل‌های گردش عمومی جو به منظور ارزیابی و پیش بینی تغییرات دما، کاربرد وسیعی پیدا کرده است. در این پژوهش به پیش بینی و ارزیابی تغییرات دما در غرب و جنوب غرب ایران طی دوره‌ی آماری 1990-1961 برای دوره‌ی 2100-2011 پرداخته شده است. برای این منظور داده‌های شبکه ای دمای 30 ایستگاه سینوپتیک مربوط به استان های غرب و جنوب غرب ایران در مقیاس روزانه، ماهانه و سالیانه مورد استفاده قرار گرفته است. در این راستا با استفاده از مدل ریزمقیاس نمایی SDSM، تغییرات میانگین دما توسط سناریوهای RCP 2.6 و RCP 4.5 و RCP 8.5 پیش بینی و ارزیابی شده و سپس نقشه‌های آن بوسیله ی نرم افزار سورفر ترسیم گردیده است. نتایج حاکی از افزایش تغییرات میانگین دما در تمام فصول می‌باشد. مطابق سناریوهای بازه‌ی سالانه، بیشترین مقدار افزایش میانگین با ضریب تغییرات بالا در مناطق شمالی که شامل ایستگاه‌های سنندج، بیجار، سقز و همدان می‌باشد، مشاهده شده است. تعدادی از ایستگاه‌های نیمه‌ی جنوبی محدوده‌ی مورد مطالعه مانند ایذه و کوهرنگ نیز با کمترین تغییرپذیری، کمترین افزایش را در تغییرات میانگین دما تجربه خواهند کرد. https://cccd.znu.ac.ir/article_714744_54d82113a9df258aef00c7cc2df2490e.pdf

دانشگاه زنجان دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی 2783-0551 2 4 2024 01 21 Simulation of the daily average temperature in the southern half of Iran under climate change conditionsCase study: Hamedan stations and Shiraz شبیه‌سازی میانگین روزهنگام دما در نیمه جنوبی ایران‌زمین تحت شرایط تغییر اقلیم (مطالعه موردی: ایستگاه های همدید یزد و شیراز) 714745 FA رویا پورکریم برآبادی دانشگاه زنجان، گروه جغرافیا، دانشجوی دکترا زهرا حیدری منفرد دانشگاه زنجان 0009-0009-2261-2028 Journal Article 2019 12 19 Temperature changes, in the context of the phenomenon of climate change, are one of the important issues of the current societies. It is important to study the trend of temperature changes on a global, regional, and local scale. The general atmospheric models of the atmosphere, including the instrument of simulation and the assessment of future climate-temperature conditions, are considered under various scenarios. One of the main topics in the application of these models is their spatial separation. This problem can be explored with the aid of a downscaling method and can be solved to a large extent. One of the tools of statistical downscaling (SDSM) is using multivariate linear regression technique. In this study, using SDSM, at stations (Yazd and Shiraz) and according to the RCP 8.5 scenario for the upcoming periods 2018-2048, 2078-2078 and 2079-2099, using the output of the change model the canESM2 climate can be monitored for temperature variations. The average daily temperature observation for the 1976-2005 period has been modeled as input. Output results of the downscaling model showed that in the upcoming periods and based on the scenario under review, the average temperature increase would increase. This increase will increase by almost 1 degree Celsius in the first two stages, with a 30-year-old step, and in the last-20-year-old period. In the third period (2108- 2079) the largest increase, compared to the baseline is expected. The highest seasonal increase, For the summer season is and then autumn. Meanwhile, the first place is for Shiraz and Yazd stations in July. The months of June and August are jointly in the next place. تغییرات دمایی در بستر پدیدۀ تغییر اقلیم از مسایل و چالش‌های پیش‌روی جوامع کنونی است. بررسی و ارزیابی میزان روند تغییرات دمایی در مقیاس جهانی، منطقه­ا­ی و محلی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. مدل­های گردش عمومی جو از جمله ابزارشبیه سازی و ارزیابی شرایط اقلیمی - دمایی آینده تحت سناریوهای مختلف به‌شمار می‌آیند. یکی از مباحث اصلی در کاربرد این مدل­ها، تفکیک مکانی آن­هاست. این مساله با کمک شگرد ریزمقیاس نمایی قابل بررسی و تا حدود زیادی قابل حل است. یکی از این ابزارها ریز مقیاس نمایی آماری (SDSM) است که با استفاده از شگرد رگرسیون خطی چند متغیره است. در پژوهش حاضر با استفاده از SDSM خروجی مدل تغییر اقلیم canESM2 در منطقه ایستگاه‌های مورد مطالعه (یزد و شیراز ) و با در نظر گرفتن سناریو RCP 8.5 برای دوره­های آینده­ی 2048- 2019، 2078- 2049 و 2099- 2079 تغییرات دمایی مورد بررسی قرار گرفت. مشاهدات روزانه میانگین بیشینۀ دما برای دوره پایه­ی 2005- 1976 به عنوان ورودی وارد مدل شده است. نتایج خروجی مدل ریزمقیاس نشان ­داد که در دوره­های آینده و بر اساس سناریو مورد بررسی، میانگین بیشینۀ دما افزایش خواهد یافت. این افزایش در هر دو دوره اول با گام 30 ساله و در دوره آخر با گام 20 ساله، نسبت به دوره­ی قبل تقریباً 1 درجه سلسیوس بیش­تر خواهد شد. در دوره سوم (2108- 2079) بیش­ترین افزایش نسبت به دوره­ی پایه مورد انتظار است. بالاترین نرخ افزایش فصلی مربوط به فصل تابستان و پس از آن پاییز است. در این میان در ایستگاه‌های شیراز و یزد ماه جولای رتبه نخست را داراست. ماه­های ژوئن و اوت به شکل مشترک در جایگاه بعدی قرار دارند. https://cccd.znu.ac.ir/article_714745_b48593fb13d829b66f2eb7f5b71e977d.pdf