تحلیل آماری و سینوپتیکی بارش تگرگِ شمال غرب ایران (2009-1992)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه زنجان

2 دانشیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان

چکیده
شناسایی مناطق مستعد بارش تگرگ و اطلاع دقیق از زمان وقوع آن در تعیین خسارات وارده بر زندگی موجودات زنده، می‌تواند اهمیت فوق العاده‌ای داشته باشد. در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن نقش عوامل سطحی و جوی شمال غرب کشور، این پدیده را با روش‌های آماری و سینوپتیکی، توأمان مورد ارزیابی قرار داده تا امکان پیش‌بینی وکنترل آن مطمئن‌تر باشد. جهت چنین تحلیلی، با استفاده از نرم افزارهای Excel، Spss و Gis فراوانی وقوع کدهای بارش تگرگ (27، 90-87، 93، 94، 96 و 99) از 100 کد گروه هفتمِ (ww هوای حاضر) 25 ایستگاه سینوپتیکی منطقه، مورد تجزیه و تحلیل آماری قرارگرفت و نقشه نتایج آن تهیه گشت. سپس بر اساس داده‌های مرکز Ncep/Ncar نقشه‌های همدیدی تراز دریا، 850، 700 و 500 هکتوپاسکالِ وزش سرد، وزش رطوبتی، اُمگا، چرخندگی و جبهه‌زایی روزهای منتخب در محیط نرم افزاری Grads ترسیم شد. نتایج تحقیق نشان داد که در حداکثر بودن فراوانی وقوع پدیده جنوب غرب، جنوب و مرکز منطقه علاوه بر عوامل محلی چون توپوگرافی آن‌ها، محل ورود سیستم‌های بارش‌زای بادهای غربی نیز نقش مؤثری داشته است. همچنین قرارگیری سردچال‌های بادهای غربی همراه با هوای بسیار سرد عرض‌های شمالی، رطوبت دریای مدیترانه و سیاه بر روی منطقه، صعود توده هوای سطح زمین و اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (با فرارفت‌های هوای گرم و مرطوب) و ترازهای بالا (با جبهه‌های سرد) منجر گشته که بیش‌ترین فراوانی وقوع تگرگ در ماه مارس تا می با اوج بارش در آوریل باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات