پایش تغییرات پوشش گیاهی و منابع آب سطحی رودخانه هیرمند از سد کجکی تا هامون سیستان بین سال‌های (2024- 2021) با استفاده از RS و GIS

فتوحی, صمد; نگارش, حسین; فیروزی, فاطمه; سیستانی بدوئی, مسعود; نیک پور, نورالله

doi:10.30740/cccd.2024.737294

پایش تغییرات پوشش گیاهی و منابع آب سطحی رودخانه هیرمند از سد کجکی تا هامون سیستان بین سال‌های (2024- 2021) با استفاده از RS و GIS

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

صمد فتوحی ¹

حسین نگارش ²

فاطمه فیروزی ³

مسعود سیستانی بدوئی ⁴

نورالله نیک پور ⁵

¹ گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

² دانشگاه زاهدان

³ استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان تهران

⁴ دکترای ژئومورفولوژی دانشگاه سیستان و بلوچستان

⁵ استاد مدعو، دانشگاه فرهنگیان تهران

10.30740/cccd.2024.737294

چکیده

رودهیرمند منبع اصلی آب شمال استان سیستان‌وبلوچستان بوده که به دلیل عدم تأمین حق‌آبه آن، بحران آبی وخطرات ثانویه را افزایش داده و به یک چالش اصلی بین ایران و افغانستان تبدیل کرده‌است. در این پژوهش با توجه به ادعای خشکسالی وکمبود آب از سوی افغانستان، اقدام به تحلیل سری زمانی-مکانی منابع آب سطحی و پوشش‌گیاهی در ایران و افغانستان با استفاده از RS و GIS شده است. بدین منظور از تصاویرماهواره‌ای لندست استفاده شده که از سدکجکی تا هامون‌سیستان در پنج دوره‌زمانی مختلف و طی دو اتفاق مهم (افتتاح سد کمال خان در تاریخ 2021-03-26 و شروع قدرت هیات‌حاکمه طالبان در تاریخ 2021-08-23) و پایش سه سال متوالی پس از آن تا سال 2024 استخراج شده‌است. آشکارسازی منابع آب سطحی و پوشش‌گیاهی با شاخص‌هایNDWI و SAVI انجام شده که با نرم‌افزارهای ArcGIS و ENVI پردازش شده‌است. نتایج نشان می‌دهد به طور میانگین منابع آبی و پوشش‌گیاهی افغانستان افزایش‌یافته و هیات‌حاکمه‌طالبان حقوق آبی ایران را طبق معاهده بین المللی نادیده می‌گیرد و مازاد آب بندکمال‌خان را در گودزره هدایت می‌نماید. درنتیجه، ایران با بحران‌های بسیارخطرآفرین ازجمله مهاجرت از مناطق مرزی، بیابان‌زایی شدید و ناامنی مواجه خواهد شدکه رسیدگی به این مسائل نیازمند تدابیر ملی و بین‌المللی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

خشک‌سالی

هیرمند

تصاویرماهواره‌ای

سدکمال‌خان

سدکجکی

موضوعات