نقش رشته کوه زاگرس در سناریوهای فراروی خشکیدگی رودخانه زاینده رود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه خوارزمی

2 جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران

10.30740/cccd.2025.737310
چکیده
رودخانه‌ها به‌عنوان شریان‌های حیاتیِ اکوسیستم‌های طبیعی، نقش محوری در تعادل محیط زیست ایفا می‌کنند. در سطح جهانی، بحران خشکیدگی رودخانه‌ها به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی تبدیل شدهاست. مطالعات نشان می‌دهند که رودخانه‌ها در حاشیه مناطق کوهستانی به‌دلیل حساسیت بیشتر به تغییرات اقلیمی، آسیب‌پذیرترین اکوسیستم‌ها محسوب می‌شوند. هدف پژوهش کاربردی حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر خشکیدگی رودخانه زایندهرود با تمرکز بر اکوسیستم‌ رشته کوه زاگرس است. داده‌های پژوهش با روش کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری و با بهکارگیری از رویکرد سیستمی و ابزارهای آینده پژوهی به تحلیل مساله پژوهش پرداخته است. نتایج پژوهش نشان داد عوامل سامانه‌های بارش‌زا، استحصال منابع آب، توپوگرافی زاکرس، شیوه‌های تخصیص منابع آب و مدیریت منابع آب عوامل کلیدی تاثیر گذار بر خشکیدگی رودخانه زاینده رود ناشی از اکوسیستم رشته کوه زاکرس هستند. با در نظر داشت حالت‌های مختلف برای متغیرهای کلیدی سناریوی فراروی رودخانه زاینده رود با تمرکز بر رشته کوه زاگرس بحرانی نمود یافت. از آنجا که رودخانه زایندهرود فراتر از بحران محلی، هشداری برای فروپاشی اکوسیستم طبیعی منطقه است. در این راستا پیشنهاد می‌شود پلتفرم کارا و اجرایی متشکل از دولت، محققان و پژوهشگران و جامعه ایجاد و به بررسی وضعیت موجود بپردازند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات