واکاوی جنبه های همدید مقیاس رخداد بارش های سنگین و ابرسنگین حوضه درود بروجرد

بیرانوند, ابراهیم; گندمکار, امیر; عباسی, علیرضا; خداقلی, مرتضی

doi:10.30740/cccd.2025.737316

واکاوی جنبه های همدید مقیاس رخداد بارش های سنگین و ابرسنگین حوضه درود بروجرد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابراهیم بیرانوند ¹

امیر گندمکار ²

علیرضا عباسی ³

مرتضی خداقلی ⁴

¹ دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

² دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

³ استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

⁴ دانشیار تحقیقات مرتع، مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

10.30740/cccd.2025.737316

چکیده

بارش های حدی باعث رخداد سیلهای بزرگ میشود که بر بسیاری از منابع مورد نیاز انسان آسیب وارد مینماید. هدف این پژوهش آشکارسازی الگوهای همدیدی مولد بارشهای سنگین و ابرسنگین در حوضه درود است. در این مطالعه داده‌های بارش روزانه ایستگاههای حوضه درود و فاکتورهای همدید پایگاه ECMWF استفاده شد. با استفاده از روش صدکها بارش‌های سنگین در صدک 95 و بارشهای ابرسنگین در صدک 99 طی دوره آماری مشخص شدند. با اجرای روش صدکها روی بارشهای روزانه 2 رخداد بارش ابرسنگین (27 مارس 2007، 1 آوریل 2019) و 2 رخداد بارش سنگین(3 فوریه 2006 و 9 ژانویه 1999) استخراج شد. نتایج نشان داد در رخدادهای بارش ابرسنگین بیش از 90 درصد و در رخدادهای بارش سنگین بیش از 70 درصد بارش ماهانه در 24 ساعت ثبت شده بود. نتایج نشان داد در رخدادهای بارشی ابرسنگین یک ناوه عمیق بر روی شرق دریای مدیترانه و بخش غربی ایران مستقر شده و شرایط صعود و ورود سیستم‌های کم‌فشار را برای غرب کشور مهیا کرده است. اما رخدادهای بارشی سنگین در این مطالعه در هر دو رخداد ماه ژانویه و فوریه استقرار سیستم بلوکینگ کم ارتفاع بریده شده در تراز میانی جو شرایط را برای بارش سنگین فراهم اورده است.

کلیدواژه‌ها

بارش سنگین

بارش ابرسنگین

الگوهای همدید

حوضه درود بروجرد