دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

چکیده ابرها یکی از مهم ترین اجزای سیستم اقلیمی هر ناحیه ای محسوب می شوند که اثر مهمی در تنظیم و تعادل انرژی تابشی و چرخه آب دارند بنابرین ضرورت دارد تا تغییرات بلند مدت آنها مورد بررسی قرار گیرد. بر این اساس در این مطالعه با استفاده از داده های ضریب ابرناکی تعداد 26 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک منطقه شمال غرب ایران در دوره زمانی 2022-1982 نسبت تحلیل روند تغییرات ابرناکی بر اساس روش تخمین شیب سن اقدام گردید. هم چنین با استفاده از تصاویر میانگین سالانه پوشش ابر ماهواره EUMETSAT در بازه زمانی 2022-1982 و با استفاده از آماره گتیس ارد تغییرات فضایی ابرناکی در چهار دهه اخیر مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل روند ماهانه نشان داد که به استثنای ماه جولای که دارای روند افزایشی بود بقیه ماهها دارای روند نزولی معنی دار بودند. ماههای جون ، آگوست و سپتامیر نیز فاقد روند معنی دار بودند . نتایج تحلیل فضایی نیز نشان داد در هر چهار دهه مورد بررسی میزان ابرناکی در این منطقه کاهش پیدا کرده است و الگوی تغییرات از دهه اول به طرف دهه های اخیر تغییر نیز پیدا نموده است .

چکیده در این پژوهش داده های ساعتی دمای نقطه شبنم مربوط به ۱۶۲ ایستگاه همدید کشور، طی دوره ۱/۱/ ۱۹۵۱ تا ۳۱/۱۲/۲۰۱۰ معادل ۶۰ سال، از پایگاه داده سازمان هواشناسی کشور برداشت شد. داده­های دمای نقطه شبنم ساعتی شامل ۸ زمان بوقت گرینویچ و میانگین روزانه است و بصورت آرایه­ای سه بُعدی، به ابعاد ۱۶۲×۹×۲۱۹۱۵ در محیط نرم افزار متلب آرایش داده شد. به منظور ارزیابی رفتار دمای نقطه شبنم، از آزمون روند رگرسیون خطی و شگرد تحلیل فراوانی بهره گرفته شد. برای ارزیابی روند از میانگین هموار شده داده­های ساعتی و برای تحلیل فراوانی از متوسط روزانه دمای نقطه شبنم استفاده شد. در تحلیل فراوانی، دوره آماری بر حسب تقویم میلادی به ۶ دهه تفکیک و سپس با استفاده از تابع هیستوگرام نرم افزار متلب، فراوانی و درصد فراوانی داده های مورد نظر محاسبه شد. توزیع فراوانی دمای نقطه شبنم دهه اول با دهه­های بعدی با هم مقایسه شد. سپس به منظور آشکارسازی چگونگی تغییر توزیع فراوانی، تفاضل درصد توزیع فراوانی هر دهه محاسبه و تغییرات حاصل در رفتار توزیع فراوانی متوسط دمای نقطه شبنم بررسی گردید.
بررسی دهه به دهه متوسط روزانه دمای نقطه شبنم نشان داد که منحنی توزیع فراوانی دمای نقطه شبنم در کشور طی چند دهه گذشته به سمت دماهای پایین­تر جابجا شده است. بطوریکه متوسط دمای نقطه شبنم روزانه در دهه اول از حدود ۶ به کمتر از ۴ درجه سلسیوس در دهه ششم کاهش یافته است. آزمون روند نیز نشان داد که دمای نقطه شبنم در ساعات ۱۸، ۲۱ و ۰۰، روند افزایشی ضعیفی داشته در حالیکه در ساعات ۰۳، ۰۶، ۰۹، ۱۲ و ۱۵ و میانگین روزانه، با شیبی تند، روند کاهشی قابل توجهی را نشان می دهد. این رفتار کاهشی با افت ناگهانی در اواخر دهه ۶۰ خورشیدی همراه شده، که می تواند نشانه­ای از خشک­تر شدن محتوای رطوبتی هواسپهر ایران باشد.