بررسی و پایش خشکسالی استان بوشهر با استفاده از شاخص‌های خشکسالی و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 دانشکده فنی و حرفه ای شهید چمران، اهواز، ایران

چکیده
خشکسالی یکی از بزرگترین بلایای طبیعی محسوب می‌شود که فراوانی آن به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک بسیار زیاد می-باشد. دستگاه‌های پایش از ابزارهای لازم برای مدیریت خشکسالی هستند. با این سامانه‌ها است که می‌توان از شدت و توسعه مکانی خشکسالی آگاهی یافت که معمولاً با شاخص‌های خشکسالی این مهم به انجام می‌رسد. در پژوهش حاضر از شاخص-هایRAI ,SPI ,PN و DI برای بیان کمی خشکسالی و پهنه‌بندی آن در تعداد شش ایستگاه هواشناسی در سطح استان بوشهر استفاده شد. ابتدا داده‌های هواشناسی بارندگی در طول دوره آماری 28 ساله (1395-1368) از ایستگاه‌های منتخب جمع‌آوری شد. سپس هر یک از شاخص‌ها محاسبه و شدت خشکسالی برای دوره آماری مورد بررسی قرار گرفت. برای انتخاب مناسب‌ترین نمایه از ضریب تعیین R2 استفاده گردید و در نهایت به‌منظور بررسی خشکسالی‌ها، نقشه‌های پهنه‌بندی با روش کریجینگ تهیه شد. نتایج نشان داد که در اکثر ایستگاه‌ها زوج نمایه‌ها از همبستگی بالایی نسبت به هم برخوردار هستند. همچنین نتایج پهنه-بندی حاکی از آن بود که پهنه‌بندی خشکسالی در همه‌ شاخص‌ها از روند منظمی در طی دوره‌ی مورد مطالعه تبعیت نمی‌کند. طبق پهنه‌بندی بیش‌ترین شدت خشکسالی‌ها مربوط به سال‌های (1378-1368) در ایستگاه‌های دیلم، برازجان، چاهکوتاه و بوشهر مشاهده شده است. در تمامی ایستگاه‌ها شاخص‌هایPN و SPIخشکسالی‌ها را بهتر از دیگر ایستگاه‌ها نشان می‌دهد، و همچنین شاخص RAI نیز خشکسالی‌های بسیار شدید را بهتر معرفی می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات