شبیه‌سازی میانگین روزهنگام دما در نیمه جنوبی ایران‌زمین تحت شرایط تغییر اقلیم (مطالعه موردی: ایستگاه های همدید یزد و شیراز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه زنجان، گروه جغرافیا، دانشجوی دکترا

2 دانشگاه زنجان

چکیده
تغییرات دمایی در بستر پدیدۀ تغییر اقلیم از مسایل و چالش‌های پیش‌روی جوامع کنونی است. بررسی و ارزیابی میزان روند تغییرات دمایی در مقیاس جهانی، منطقه­ا­ی و محلی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. مدل­های گردش عمومی جو از جمله ابزارشبیه سازی و ارزیابی شرایط اقلیمی - دمایی آینده تحت سناریوهای مختلف به‌شمار می‌آیند. یکی از مباحث اصلی در کاربرد این مدل­ها، تفکیک مکانی آن­هاست. این مساله با کمک شگرد ریزمقیاس نمایی قابل بررسی و تا حدود زیادی قابل حل است. یکی از این ابزارها ریز مقیاس نمایی آماری (SDSM) است که با استفاده از شگرد رگرسیون خطی چند متغیره است. در پژوهش حاضر با استفاده از SDSM خروجی مدل تغییر اقلیم canESM2 در منطقه ایستگاه‌های مورد مطالعه (یزد و شیراز ) و با در نظر گرفتن سناریو RCP 8.5 برای دوره­های آینده­ی 2048- 2019، 2078- 2049 و 2099- 2079 تغییرات دمایی مورد بررسی قرار گرفت. مشاهدات روزانه میانگین بیشینۀ دما برای دوره پایه­ی 2005- 1976 به عنوان ورودی وارد مدل شده است. نتایج خروجی مدل ریزمقیاس نشان ­داد که در دوره­های آینده و بر اساس سناریو مورد بررسی، میانگین بیشینۀ دما افزایش خواهد یافت. این افزایش در هر دو دوره اول با گام 30 ساله و در دوره آخر با گام 20 ساله، نسبت به دوره­ی قبل تقریباً 1 درجه سلسیوس بیش­تر خواهد شد. در دوره سوم (2108- 2079) بیش­ترین افزایش نسبت به دوره­ی پایه مورد انتظار است. بالاترین نرخ افزایش فصلی مربوط به فصل تابستان و پس از آن پاییز است. در این میان در ایستگاه‌های شیراز و یزد ماه جولای رتبه نخست را داراست. ماه­های ژوئن و اوت به شکل مشترک در جایگاه بعدی قرار دارند.

کلیدواژه‌ها