کاربرد نرم‌افزار IDV در تحلیل‌های همدید- دینامیکِ شار رطوبتِ بارش‌های سنگین (مطالعۀ موردی: بارش سنگین 25 تا 30 بهمن‌ماه 1395 در ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه رازی. گروه جغرافیا. کرمانشاه

2 دانشیار اقلیم شناسی دپارتمان جغرافیا کرمانشاه ایران دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشیار اقلیم شناسی دپارتمان جغرافیا دانشکده

چکیده
چکیده

بارشِ‌ سنگین منجر به سیلاب، از جمله بلایای طبیعی است که به عنوان یک مخاطرۀ اقلیمی نیز مطرح می‌باشد. در این پژوهش سعی شده است با تفسیر همدیدی-دینامیکیِ این بارش‌ها، ارتباط و پیوستگی مؤلفه‌های جوی در کل ستونِ قائم اتمسفر نشان داده شود. بنابراین پس از اخذ داده‌های ارتفاع ژئوپتانسیل (بر حسب متر)، مؤلفه‌های مداری و نصف‌النهاری باد (متر بر ثانیه)، واگرایی (s-1)، نم ویژه (گرم بر کیلوگرم) و تاوایی (s-1) از مرکز مطالعات میان‌مدت اروپا (در بازۀ فضایی 0 تا 80 درجۀ طول شرقی و 10 تا 70 درجۀ عرض شمالی)، تأثیر الگوی سینوپتیکیِ جو بر دینامیک، پیوستگی و ارتباط این مؤلفه‌ها با استفاده از نرم‌افزار IDV نمایش داده شده است. نتایج حاصل از ترسیم و تحلیل مؤلفه‌های جوی مؤثر بر بارش نشان می‌دهد که در موج بارش سنگین 25 تا 30 بهمن ماه 1395، الگوی نصف‌النهاری قویِ ارتفاع تراز 500 هکتوپاسکال و فعالیت گردش سیکلونی رودباد جنب‌حاره در منطقه، عوامل مؤثری در تشدید ناپایداری جو بوده‌اند. به نحوی که حاکمیت همزمان آنها منجر به تشدید سرعت‌های قائم صعودی و همگرایی افقی در ترازهای 500 تا 1000 هکتوپاسکال شده است. این الگو در نهایت با تقویت همگرایی افقی جو و تشدید همگرایی شار درونسوی رطوبت از منابع متعددی مانند مدیترانه، دریای سرخ، خلیج فارس، دریای عمان و ...، منجر به رخداد بارش سنگین و فراگیر در 68 ایستگاه سینوپتیک در ایران شده است.

کلیدواژه‌ها