تبیین سناریوهای فراروی بازتاب مناسبات هیدروپلیتیک در مقیاس فروملی بر امنیت آب نمونه پژوهشی: حوضه تنگ شول

کاویانی راد, مراد; راستی شولی, سیاوش; آفتابی, زکیه

doi:10.30740/cccd.2026.2064154.1072

تبیین سناریوهای فراروی بازتاب مناسبات هیدروپلیتیک در مقیاس فروملی بر امنیت آب نمونه پژوهشی: حوضه تنگ شول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مراد کاویانی راد ¹

سیاوش راستی شولی ²

زکیه آفتابی ³

¹ دانشگاه خوارزمی،تهران، ایران

² دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

³ خیر

10.30740/cccd.2026.2064154.1072

چکیده

: امنیت آب؛ به عنوان یک چالش مهم و فزاینده در سیاست‌گذاری شناخته شده است. عوامل متعددی بر امنیت آب تاثیرگذار هستند که مناسبات هیدروپلیتیک واحدهای سیاسی- فضایی در قالب طیفی از همکاری تا درگیری، در صدر این عوامل قرار دارند. پژوهش کاربردی حاضر با هدف تبیین سناریوهای فراروی مناسبات هیدروپلیتیک برامنیت آب در حوضه تنگ شول نگارش یافته است. روش انجام پژوهش؛ توصیفی – تحلیلی با تکیه بر داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی(پرسشنامه) است. تحلیل داده‌های پژوهش با نرم‌افزارهای Micmac و Scenario Wizard صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان داد؛ هفت متغیرِ وضعیت توزیع آب بین روستاهای حوضه، میزان سرمایه گذاری در زیرساخت‌های انتقال آب، توسعه اقتصادی حوضه، مدیریت منابع آب در مقیاس فروملی، میزان وابستگی به آب مناطق دیگر، میزان اجرای قوانین و مقررات موثر بر سهم آب و میزان فقر منطقه به عنوان متغیرهای کلیدی انتخاب شدند. در چارچوب تحلیل متغیرهای کلیدی و حالات حاکم بر آن‌ها، محتمل‌ترین سناریوها درباره‌ی تاثیر مناسبات هیدروپلیتیک در مقیاس فروملی بر امنیت آب در حوضه آبریز تنگ شول، در پنج وضعیت «مطلوب»، «نیمه مطلوب»، «ایستا»، «درآستانه بحران» و «بحرانی» قابل ترسیم است که وضعیت کنونی، به سمت وضعیت بحرانی تمایل دارد؛ این امر بر ضرورت بازنگری در نظام حکمرانی آب تاکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

امنیت آب

مناسبات هیدروپلیتیک

حوضه آبریز تنگ شول و حکمرانی آب