دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

تشخیص شکست‌های ساختاری و روندهای غیرخطی در دما و بارش استان کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

منوچهر فرج زاده
فریان محمدی نژاد

گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تربیت مدرس

10.30740/cccd.2026.2084781.1101
چکیده
ت
تحلیل تغییرات اقلیمی در نواحی نیمه‌خشک نیازمند آشکارسازی رفتارهای غیرخطی و شکست‌های ساختاری است. این پژوهش با هدف تشخیص هم‌زمان روندهای یکنواخت و تغییر رژیم‌های آماری دما و بارش در استان کرمانشاه انجام شد. داده‌های متوسط سالانه دما و بارش ۱۲ ایستگاه سینوپتیک در بازه 1368-1397 استخراج شد. ابتدا روندهای یکنواخت با آزمون من–کندال و تخمین‌گر شیب سن برآورد گردید. سپس برای بررسی نامتقارن بودن روند و زیرروندها، از تحلیل روند نوآورانه (ITA) استفاده شد. در گام مکمل، برای شناسایی شکست‌های ساختاری، آزمون‌های Pettitt و SNHT به‌کار رفتند و سال شکست مبنا برای تفکیک دوره‌های قبل/بعد در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد دمای سالانه در همه ایستگاه‌ها افزایش یافته و شکست ساختاری معنی‌دار در اواخر دهه ۱۳۷۰ و میانه دهه ۱۳۸۰ رخ داده است؛ به‌ویژه ایستگاه‌های قصرشیرین و سنقر هم‌زمانی و معنی‌داری بالاتری در شکست دما نشان دادند. در مقابل، بارش رفتاری پراکنده‌تر‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و مکان‌وابسته‌تر دارد و تنها در گیلان‌غرب شکست معنی‌دار در هر دو آزمون مشاهده شد که با جهش میانگین بارش پس از شکست همراه است. تحلیل قبل/بعد نشان داد افزایش دما پس از نقاط شکست در اکثر ایستگاه‌ها مشهود است، در حالی که تغییرات بارش از نظر علامت و شدت ناهمگن است.

کلیدواژه‌ها

تغییر اقلیم
شکست ساختاری
تحلیل روند نوآورانه
SNHT
Pettitt
موضوعات

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما