دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

تغییرات فراوانی رخداد روزهای خشک در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علیرضا کربلایی درئی 1
سعیده اشرفی 2

1 دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران.

2 گروه آب و هواشناسی - دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی- دانشگاه تبریز- تبریز

10.30740/cccd.2026.2080909.1094
چکیده
این پژوهش به بررسی تغییرات فضایی-زمانی فراوانی روزهای خشک و طولانی‌ترین تداوم آن‌ها (بارش کمتر از یک میلی‌متر) در ایران طی دوره ۱۹۷۰–۲۰۲۱ با داده‌های روزانه ۴۱۱ ایستگاه همدیدی می‌پردازد. از روش کریجینگ برای درون‌یابی فضایی، آزمون من–کندال برای تحلیل روند و روش الکساندرسون برای شناسایی نقطه شکست استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهند میانگین فراوانی سالانه روزهای خشک در کشور ۳۲۸ روز است؛ کمینه (۲۴۷ روز) در جنوب‌غربی دریای خزر و بیشینه (۳۵۵ روز) در غرب سیستان و بلوچستان رخ داد. ۶۲.۶ درصد مساحت کشور فراوانی بالاتر از میانگین مکانی را تجربه کردند. روند افزایشی معنی‌دار در ۸۹.۱۲ درصد کشور مشاهده شد، در حالی‌که تنها ۱۰.۶۴ درصد روند کاهشی داشتند. طولانی‌ترین دوره خشکی متوالی (بیش از ۶۰۰ روز) در غرب سیستان و بلوچستان (دی ۱۳۹۵) ثبت شد. آزمون الکساندرسون سال ۱۹۹۸ را به‌عنوان نقطه جهش معنی‌دار شناسایی کرد؛ پس از آن، میانگین فراوانی ۸ روز و بیشینه تداوم خشکی تقریباً دو برابر افزایش یافت. آنومالی‌های فراوانی و تداوم نشان می‌دهند این تغییرات عمدتاً در مناطق مرکزی، جنوبی و شرقی رخ داده‌اند. این الگو با تغییرات گردش عمومی جنوب‌غرب آسیا همسو است. یافته‌ها هشدار می‌دهند ایران از خشکی فصلی به سمت خشکی فرین و پایدار حرکت کرده است.

کلیدواژه‌ها

روز خشک
تداوم خشکی
آزمون من–کندال
روش الکساندرسون
جهش اقلیمی
موضوعات

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما