دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی

تحلیل روند بارش حوضه قزل اوزن در سی سال اخیر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد سلیقه 1
زهرا حجازی زاده 2
علیرضا کربلایی 3
الهام لطفی 2

1 قم بلوارامین کوچه 21 پلاک 26

2 دانشکده علوم جغرافیایی،دانشگاه خوارزمی،تهران ،ایران

3 دانشکده علوم جغرافیایی،دانشگاه خوارزمی،تهران،ایران

10.30740/cccd.2026.2087816.1104
چکیده
در دهه‌های اخیر، بررسی روند تغییرات بارش در مقیاس‌های محلی و حوضه‌ای اهمیت ویژه‌ای در مدیریت منابع آب و ارزیابی آسیب‌پذیری اقلیم داشته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روند زمانی و فضایی بارش در حوضه آبریز قزل‌اوزن طی دوره ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۳ انجام شد. برای این منظور، داده‌های بارش ماهانه و سالانه ده ایستگاه منتخب گردآوری و پس از کنترل کیفیت، با استفاده از روش درون‌یابی IDW در محیط GIS به نقشه‌های پیوسته بارش تبدیل شد. به‌منظور ارزیابی روند بلندمدت، از آزمون من-کندال و برآوردگر شیب سن استفاده گردید که امکان شناسایی تغییرات معنادار و جهت روند را فراهم می‌سازد. نتایج نشان داد میانگین بلندمدت بارش سالانه حوضه حدود ۳۵۰ میلی‌متر است. بیشترین کاهش در بخش‌های جنوبی و جنوب‌شرقی حوضه مشاهده شد، در حالی که ایستگاه‌های واقع در نواحی مرتفع شمالی تغییرات ملایم‌تری را ثبت کرده‌اند. تحلیل مکانی حاکی از آن است که الگوهای کاهشی بارش با کاهش رطوبت ورودی سامانه‌های مدیترانه‌ای، افزایش فراوانی خشکسالی‌های کوتاه‌مدت و تغییرات الگوهای گردشی در فصول سرد ارتباط دارند. این یافته‌ها بیانگر افزایش فشار بر منابع آب سطحی و زیرزمینی و ضرورت برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریوهای اقلیمی آینده است. نتایج مطالعه می‌تواند برای مدیران حوضه، برنامه‌ریزان بخش کشاورزی و سیاست‌گذاران منابع آب در جهت اتخاذ تصمیم‌های سازگار با تغییر اقلیم مفید واقع شود.

کلیدواژه‌ها

روند
تغییر اقلیم
بارش
آزمون من-کندال
موضوعات

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما